... i nie tylko w sieci
W niniejszym kąciku chciałbym polecić kilka źródeł informacji użytecznych, gdy chcemy sprawdzić, czy w rozsyłanych po sieci „mądrościach” jest coś na rzeczy. W tytule niniejszej strony górnolotnie pojawia się prawda, chodzi tu jednak o prawdę przez małe p, tzn. że rzeczy mają się tak a nie inaczej, a nie ulubioną przez niektórych prawdę przez duże P czyli Sens Życia tudzież organ partii komunistycznej. Krótko mówiąc, interesuje nas tutaj obalanie (rzadziej potwierdzanie) rozpowszechnionych w społeczeństwie przekonań co do konkretnych spraw i wydarzeń.
Wszystkie omówione poniżej serwisy są angielskojęzyczne. W języku angielskim istnieje trudno przetłumaczalne na polski słowo debunk, można je oddawać słowami obalić, zdemaskować, podważyć. I właśnie poniżej polecane strony zajmują się debunk-owaniem rozmaitych „mądrości” ludowych.
Snopes.com
Urban Legends Reference Page (Archiwum Miejskich Legend)
Prawdziwa opoka w świecie internetowej fikcji. Serwis, tworzony przez Barbarę i Davida Mikkelsonów, oferuje komentarze do szeroko rozumianych miejskich legend. Wyczerpujące i precyzyjne informacje okrasza charakterystyczny humor i obowiązkowe internimy. W Stanach Zjednoczonych (i nie tylko tam) „Snopesowie” są marką rozpoznawalną i obdarzaną zaufaniem w światku miejskich legend. Gorąco polecam ten serwis.
Museum of Hoaxes
Muzeum Mistyfikacyj
Zabawna i lekkostrawna strona poświęcona hoax-om, czyli mistyfikacjom czy też fałszywkom. Kustosz wirtualnego muzeum Alex Boese nie omieszka skomentować najnowszej oszukańczej strony WWW (o — powiedzmy — męskiej ciąży albo kocich bonsai) czy też kolejnego fotomontażu rozpowszechnianego w dobrej wierze przez internautów. Serwis dopełnia książka The Museum of Hoaxes (która ukazała się też w Polsce: Nieznane Archiwa Mistyfikacji, Amber 2002).
alt.folklore.urban
Grupa dyskusyjna poświęcona miejskim legendom. Jak to zwykle bywa, grupa jest nawiedzana przez spamerów i oszołomów, jest jednak aktywna i da się czytać. Zwracam także uwagę na FAQ grupy.
Straight Dope
Na pytania odpowiada Cecil Adams, „najinteligentniejsza istota ludzka”. Np. dlaczego luty ma 28 dni, czy Coca-Cola może być użyta jako środek antykoncepcyjny, co było pierwsze, jajko czy kura. Prześmieszna strona.
MythBusters
Pogromcy Mitów
Strona programu telewizyjnego, w którym dwaj twórcy efektów specjalnych, Adam Savage i Jamie Hyneman, sprawdzają współczesne mity w swoich przepastnych warsztatach. Gospodarze programu sprawdzają miejskie legendy czasami na własnej skórze, a czasami na skórze manekina zderzeniowego Bustera. Prywatnie moim ulubionym numerem Pogromców Mitów jest epopeja kurczakowego działa.
Program ma swoje wady, jednak pewnie jest to maksimum, jakie może osiągnąć telewizyjne show — jeśli chce się zdobyć więcej informacji, trzeba po prostu sięgnąć po dobrą książkę... Inna sprawa, że Pogromcy Mitów ucząc stanowią ujście dla popędów destrukcyjnych...
Pogromców Mitów można oglądać na kanale Discovery, także w polskiej wersji językowej.
James Randi Educational Foundation
Fundacja Edukacyjna James'a Randiego
James Randi jest barwną postacią. Iluzjonista, escape artist, demaskator parapsychicznych oszustów (zwłaszcza zginaczy łyżek...), autor pouczających i zabawnych książek (polecam szczególnie Flim-Flam!). Przede wszystkim jednak James Randi oferuje 1000000 (słownie: milion) dolarów za prezentację w kontrolowanych warunkach jakiegokolwiek zjawiska paranormalnego.
Na stronie Fundacji polecam szczególnie tekst o różdżkarstwie.
Committee for the Scientific Investigation of Claims of the Paranormal
Komitet na rzecz Naukowego Badania Zjawisk Paranormalnych
CSICOP jest organizacją zajmującą się rzeczową analizą takich zjawisk jak parapsychologia, medycyna niekonwencjonalna, UFO. Komitet wydaje magazyn Skeptical Inquirer. Sporo artykułów magazynu jest dostępnych za darmo na stronie organizacji. Fascynująca lektura na długie zimowe wieczory.
Hoax-Slayer
Informacje o e-mailowych fałszywkach i internetowych „przekrętach”.
QuackWatch
Gęsty od informacji serwis poświęcony medycznej szarlatanerii.
